การสอย
การสอย เป็นการเย็บด้วยมือที่มองเห็นรอยเย็บทางด้าน นอกน้อยที่สุด นิยมใช้สอยชายเสื้อ ชายกระโปรง ชายขากางเกง หรือชายผ้าอื่น ๆ ที่ต้องการความสวยงามประณีตการสอยมีหลายชนิดที่นิยมใช้ทั่วไป มีดังนี้
การสอยซ่อนด้าย เป็นการสอยที่มองเห็นเส้นด้ายเย็บเพียงเล็กน้อย โดยแทงเข็มให้เข็มสอด ในพับบทของผ้าให้กว้างช่วงละประมาณ 1 เซนติเมตร ก่อนแทงเข็มออกสะกิดเส้นด้ายจากผ้าชิ้นล่างประมาณ 1 – 3 เส้นแล้วสอดเข็มเข้าไปในเส้นทบผ้าแทงเข็มออกสะกิดเส้นด้ายจากผ้าชิ้นล่างทำเช่นนี้เรื่อยไปจนสิ้นสุดแนว ที่ต้องการสอย
การสอยฟันปลาเป็นการสอยที่มองเห็นเส้นด้าย ทางด้านผิดมากกว่าทางด้านถูก โดยแทงเข็มสะกิด เนื้อผ้าด้านบน และด้านล่างแล้วดึงเข็ม ดึงด้ายตามทำเช่นนี้ไปจนสิ้นสุด การเย็บการสอยชนิดนี้ เป็นการสอยที่ให้ความทนทาน นิยมใช้สอยชายกางเกงทั่วไปไว้ เพื่อให้เย็บตรงตำแหน่งใช้ด้ายเย็บตรงกลางฐาน ก้านกระดุมกับตัวเสื้อไม่ดึง
การติดกระดุม ในที่นี้จะกล่าวถึงวิธีติดกระดุม 2 ชนิดคือ
กระดุมมีก้านคือกระดุมที่มีส่วนยื่นออกมาจากใต้เม็ดกระดุม เพื่อใช้เย็บติดกับเสื้อผ้า การติดกระดุมชนิดนี้ จะไม่มีเส้นด้ายเย็บปรากฏบนเม็ดกระดุม วิธีติดกระดุมมีก้านนิยมใช้เศษผ้ารองใต้ผ้า ให้ตรงตำแหน่ง ก้านต้องทำเครื่องหมาย ดึงด้ายเย็บจนตึง เพราะจะทำให้เสื้อย่น มีขั้นตอนการติดดังนี้
1.วางกระดุมลงบนผ้าในตำแหน่งที่จะติดกระดุม สอดเข็มหมุดที่ห่วงก้านกระดุมเพื่อยึดไว้ชั่วคราว
2. แทงเข็มขึ้นด้านบนสอดเข้าไปในห่วงกระดุม แทงเข็มลงให้ทะลุผ้าด้านล่าง ดึงด้ายให้ตึง เอาเข็มหมุดออก
3.ทำแบบข้อ 2 ซ้ำประมาณ 3 – 4 ครั้ง พันก้านกระดุมด้วยด้าย 3 รอบ แทงเข็มลงใต้ชิ้นผ้าผูกปมให้แน่น ตัดด้ายออก
กระดุมไม่มีก้าน คือกระดุมที่มีรู 2 รู หรือ 4 รู ปรากฏให้เห็นบนเม็ดกระดุม การเย็บกระดุมชนิดนี้ จะมองเห็นเส้นด้ายที่เย็บ วิธีการเย็บกระดุมไม่มีก้านถ้าเป็นกระดุม 2 รู ให้ขมวดปลายหนึ่งของด้ายเย็บให้เป็นปม ทำเช่นเดียวกับเย็บกระดุม 2 รู หรืออาจแทงเข็ม ให้เส้นด้ายด้านบนทแยงไขว้กันก็ได้ มีขั้นตอนการทำดังนี้
1.กาเครื่องหมายตรงตำแหน่งที่ต้องการจะติดกระดุม
2.ใช้ด้าย 2 ทบ ร้อยเข็ม เพื่อให้กระดุมแน่นหนาไม่หลุดลุ่ยง่าย ขมวดปลายด้ายทำปม ใช้เข็มแทงขึ้น ตรงบริเวณที่ทำเครื่องหมายไว้ถึงด้ายให้แน่น
3.วางกระดุมลงตรงกลางแล้วสอดเข็มลอดรูกระดุม รั้งด้ายให้ตึง แทงขึ้นลงตามรูกระดุม กลับไป กลับมาหลายครั้งจนกระดุมแน่น
4.สอดด้ายใต้กระดุมซ่อนปมอีกครั้งแล้วตัดด้ายออก
กระดุมแป๊บ ทำด้วยโลหะผสม มีลักษณะต่างไปจากกระดุมธรรมดา คือประกอบด้วยฝาบน ซึ่งมีปุ่มนูนตรงกลาง และตัวรับซึ่งตรงกลางเป็นแอ่ง ต้องใช้คู่กันเสมอทำให้ประกบกันสนิท การติดกระดุมแป๊บ ถ้าเป็นผ้าบางควรจะมีผ้าชิ้นเล็ก ๆ รองข้างในตรงตำแหน่งที่เย็บกระดุมเพื่อความคงทน ส่วนใหญ่ใช้กับ เสื้อสตรีสำหรับยึดสาบเสื้อ หรือขอบแขนให้ติดกัน มีขั้นตอนการติดดังนี้
1.วางกระดุมลงในตำแหน่งที่ต้องการ แป๊บตัวผู้วางบนสาบเสื้อชิ้นบน แป๊บตัวเมียวางบนสาบเสื้อชิ้นล่าง สนด้ายใส่เข็มขมวดปลายด้ายให้เป็นสองทบ
2.แทงเข็มสอดขึ้นลงในรูกระดุมทีละรู รูละ 3 ครั้ง เมื่อจะเย็บรูต่อไปให้แทงเข็ม โดยซ่อนด้ายไว้ใต้ผ้า แล้วดึงเข็มขึ้น เมื่อเย็บครบ 4 รู้จึงผูกปมด้าย ทั้งแป๊บตัวผู้และตัวเมียมีวิธีการเย็บเหมือนกัน
การชุนผ้า คือการปะผ้าที่ขาดให้เหมือนเดิม ไม่ทิ้งรอยปะไว้ให้เห็น คือการต่อด้ายของเนื้อผ้า
ซ่อมแซมรอยชำรุดของผ้าที่มีรอยขาดไม่ใหญ่ อาจมีลักษณะเป็นวงกลม วงรี สามเหลี่ยม สี่เหลี่ยม เลือกใช้การชุนให้เหมาะกับงาน ถ้าใช้เส้นด้ายที่เลาะจากริม /ชายผ้าจะดีมาก เนื้อเนียนเรียบ
อุปกรณ์/เครื่องมือใช้ คือ สะดึง ช่วยดึงผ้าให้ตึงขณะชุน
ตาม ลิงค์นี้นะคะ http://www.sjc.ac.th/sjc2009/images/stories/sjconline/m_6/M6_Miss_Sunan_Cloths_2.ppt
